Fokker C.X
Al vanaf 1993 bestaat het plan om een Fokker C.X toe te voegen aan de collectie van het Militaire Luchtvaart Museum, aangezien dit toestel een belangrijk aandeel in de geschiedenis van de Nederlandse Militaire Luchtvaart heeft gehad.
Het project werd gestart en begeleid door de Stichting Vrienden van het Militaire Luchtvaart Museum in samenwerking met de Fokker bedrijfsschool en wordt uitgevoerd met financiële en tastbare bijdragen van diverse zijden. Van doorslaggevend belang was daarbij de technische informatie over de Finse C.X., evenals het materiaal van het Finse luchtmachtmuseum, Tikkakoski, Finland, dat tot medio 2006 in bruikleen beschikbaar was.
De Fokker bedrijfsschool, voortgezet als het VakTechnisch OpleidingCentrum (VTOC) Fokker, nam de bouw van de ondervleugels op zich. De romp, vervaardigd door het voormalig Marine Vliegkamp Valkenburg (MVKV) en samengevoegd met een originele staartsectie, is daar met steun van het VTOC gedeeltelijk afgebouwd en ingericht door een aantal vrijwilligers: oud Fokker- en KLM-medewerkers. Diverse delen, gemaakt bij de Fokker bedrijfsschool, de Vliegbases Soesterberg (voormalig) en Volkel, het MLM en het Logistiek Centrum Woensdrecht (destijds DMVS) te Woensdrecht, zijn daarbij gemonteerd. Het bekleden van staartvlakken en -roeren is door de vrijwilligers gedaan.
Het ex-Fokker-gebouw te Oude Meer moest in mei 2011 worden verlaten. Sindsdien zetten de vrijwilligers het werk voort in een loods te Aalsmeer. Ontbrekende delen ontwerpt en/of maakt men zo mogelijk nog zelf, anders wordt het aanmaken uitbesteed, zoals complex plaatwerk (foto 1). De neussectie (buisconstructie en beplating) wordt elders om motor en bok heen gebouwd (foto 2). Tussentijds is een controle uitgevoerd (foto 3). De romp wordt in de loods gecompleteerd met aan de onderzijde een waterkoeler met in- en uitlaattunnels en een gemengde metaal- en houtconstructie met schuifluiken en verder ingericht (foto 4). Daarnaast zal er veel plaatwerk moeten worden aangepast of vervaardigd en aangebracht (foto’s 5 en 6). Het bekleden zal zo nodig elders worden gedaan.
De ondervleugels zijn vanaf 2000 afgebouwd bij het Militaire Luchtvaart Museum (MLM) en later bij ATN Aircraft Division te Hoogeveen voorzien van bommenrekken en aangepast om de juiste versie te verkrijgen. Op de locaties Oude Meer en Aalsmeer zijn deze vleugelconstructies ingericht en voltooid. De bommenrekken zijn nog op enkele punten verbeterd. Nadat de laatste handelingen waren verricht (foto 7) is het bekleden eind 2012 uitbesteed (foto 8).
Eind 2002 is bij het MLM gestart met de bovenvleugel (12 x 2 meter) die in maart 2012 met de ondervleugels aan de romp is gemonteerd voor het uitwerken van vele details van o.a. de verspanning, waarvan spandraden, baldakijn- en N-stijlen de hoofdcomponenten zijn. Ook de met het baldakijn verbonden rolroerbesturing, condensor- en navigatielichtleidingen kregen de nodige aandacht. Daarna is de bovenvleugel eind oktober 2012 voor het bekleden naar ATN overgebracht (foto 9). Daar worden ook de rolroeren gemaakt en bekleed. Tenslotte wordt het gehele vliegtuig (in hoofddelen) geschilderd.
Voor specifieke zaken, zoals een motor, propeller, wielen, remmen, instrumenten en andere systeemcomponenten was en is men aangewezen op de collectie van het MLM, op de “antiekmarkt” en op hen die dingen hebben bewaard als aandenken aan de mensen of de tijden van weleer, of omdat het zonde is ze weg te gooien. Ondersteuning voor het project met dergelijke artikelen wordt buitengewoon op prijs gesteld. Soms is aanmaak van een optisch juiste vervanger de oplossing.
De vervaardiging van een Fokker C.X is een complex maar interessant proces: het verschaft namelijk inzicht in de techniek en de werkwijze zoals men die toepaste omstreeks 1935.
Bij de z.g. eindmontage zal eindelijk opnieuw een Fokker C.X verrijzen, en wel in het Nationaal Militair Museum op de bakermat van de Militaire Luchtvaart: de “vlieghei” bij Soesterberg.